मैत्रीचा अमर दीप – जे. के. चव्हाण साहेब – बाबुराव अण्णा घोंगडे माजी सभापती, पंचायत समिती जामनेर

मैत्रीचा अमर दीप – जे. के. चव्हाण साहेब
जगात अनेक माणसे भेटतात, अनेक नाती जुळतात, काही काळाच्या ओघात विरून जातात; पण काही नाती अशी असतात की ती रक्ताच्या नात्यांपेक्षाही अधिक दृढ, अधिक पवित्र आणि अधिक जिव्हाळ्याची असतात. सुखात साथ देणारे अनेक भेटतात, पण दुःखाच्या काळोखात हात धरून उभे राहणारे फार थोडे असतात.
अशीच एक हृदयस्पर्शी, निष्ठावान आणि आदर्श मैत्री म्हणजे जे. के. चव्हाण साहेब आणि नामदार गिरीषभाऊ महाजन यांची मैत्री.
दि. १२ मे १९८४ रोजी स्वर्गीय आमदार हरीभाऊ जवरे यांच्या कन्या सौ. रजनीताई यांच्याशी चव्हाण साहेबांचा विवाह झाला. तेव्हापासून सौ. रजनीताई यांनी जीवनातील प्रत्येक चढ-उतारात सावलीप्रमाणे त्यांची साथ दिली. त्यांच्या सेवाभावात, त्यागात आणि समर्पणात जणू सीतामाईचे प्रतिबिंब दिसते. सुख-दुःखाच्या प्रत्येक क्षणी त्या त्यांच्या पाठीशी खंबीरपणे उभ्या राहिल्या.
सन १९९५ मध्ये गिरीषभाऊ महाजन आमदार झाले, तेव्हा जे. के. चव्हाण साहेब जामनेर येथे जिल्हा परिषदेत शाखा अभियंता म्हणून कार्यरत होते. त्या दिवसापासून सुरू झालेला सहवास हळूहळू एका अतूट मैत्रीत परिवर्तित झाला. ही मैत्री पदाची नव्हती, स्वार्थाची नव्हती; ती विश्वास, समर्पण आणि निष्ठेच्या पायावर उभी राहिलेली होती.
जनतेच्या विकासासाठी, गावांच्या मतदार संघाच्या उन्नतीसाठी आणि सर्वसामान्यांच्या प्रश्नांसाठी त्यांनी स्वतःला झोकून दिले. प्रसिद्धीचा मोह नाही, पदाची अपेक्षा नाही, सत्तेची लालसा नाही—फक्त काम, सेवा आणि जनहिताचा ध्यास.
गिरीषभाऊ आमदारापासून मंत्री झाले, अनेक मोठ्या जबाबदाऱ्या त्यांच्या खांद्यावर आल्या; पण प्रत्येक यशामागे चव्हाण साहेबांचे निःशब्द योगदान कायम उभे राहिले. ते प्रकाशझोतात कधी आले नाहीत, पण प्रकाश निर्माण करणाऱ्या वातेसारखे सतत जळत राहिले.
परंतु नियतीने एक कठीण परीक्षा घेतली. लिव्हर निकामी झाल्याने चव्हाण साहेब मृत्यूच्या उंबरठ्यावर जाऊन उभे राहिले. दि. १७ डिसेंबर २०१० रोजी दिल्ली येथे त्यांचे लिव्हर प्रत्यारोपणाचे अत्यंत गंभीर शस्त्रक्रिया झाली. त्या काळात त्यांच्या कुटुंबावर दुःखाचा डोंगर कोसळला होता.
अशा वेळी गिरीषभाऊ आणि सौ. साधनावहिनी यांनी केवळ गिरीष भाऊंचे एक मित्र म्हणून नव्हे, तर कुटुंबातील सदस्य म्हणून त्यांची साथ दिली. त्यांच्या डोळ्यांतील चिंता, त्यांच्या मनातील वेदना आणि त्यांनी दिलेला आधार हा रक्ताच्या नात्यांनाही लाजवणारा होता. संकटाच्या त्या अंधाऱ्या रात्रीत त्यांनी आशेचा दिवा पेटवून ठेवला. म्हणूनच आज अनेकजण म्हणतात की, मित्राच्या प्रेमाची आणि प्रार्थनेची शक्तीच चव्हाण साहेबांना नवजीवन देऊन गेली.
सेवानिवृत्तीचा दिवस आला. दि. २९ फेब्रुवारी २०१६ रोजी ते उपअभियंता पदावरून निवृत्त झाले. पण काही माणसे पदावरून निवृत्त होतात, सेवेतून नाही. आजही ते पूर्वीइतक्याच तळमळीने गिरीषभाऊंची शासकीय कामे सांभाळत आहेत. वय वाढले, काळ बदलला, पण त्यांची निष्ठा आणि कार्यतत्परता आजही तितकीच तरुण आहे.
मैत्रीतील सर्वोच्च गोष्ट म्हणजे विश्वास. गिरीषभाऊंनी त्यांच्या पत्नींना सन २०१७ मध्ये जिल्हा परिषदेत महिला व बांधकाम सभापतीपदाची जबाबदारी दिली. एवढेच नव्हे, तर स्वतःच्या लाडक्या कन्येच्या विवाहात कन्यादानाचा मानही चव्हाण साहेबांना दिला. हा केवळ सन्मान नव्हता; तो एका मित्रावरील असीम विश्वासाचा आणि प्रेमाचा सर्वोच्च पुरस्कार होता.
अलीकडेच अहिल्यानगर येथील सामाजिक संस्थेने त्यांना राज्यस्तरीय दि २६ एप्रील २०२६ रोजी “जाणीव पुरस्कार” देऊन गौरविले. त्यानंतर गोद्री ग्रामस्थांनी दि. ४ जुन २०२६ रोजी केलेला भव्य सत्कार हा केवळ एका व्यक्तीचा नव्हता;
तो आयुष्यभर जपलेल्या माणुसकीचा, निष्ठेचा, सेवाभावाचा आणि मैत्रीचा गौरव होता. त्या क्षणी अनेकांच्या डोळ्यांत अश्रू होते, कारण ते अश्रू आनंदाचे, कृतज्ञतेचे आणि अभिमानाचे होते.
रामायणात लक्ष्मणाने श्रीरामांची साथ कधी सोडली नाही. हनुमंताने भक्ती आणि समर्पणाचा आदर्श घालून दिला.
भरतासाठी शत्रुघ्न जसा कायम उभा राहिला, तसाच समर्पणाचा भाव जे. के. चव्हाण साहेबांच्या जीवनात दिसतो. त्यांनी मैत्रीला व्यवहाराचे रूप दिले नाही; ती त्यांनी आयुष्यभराची साधना मानली.
आज संगमेश्वर महादेवांच्या चरणी आणि आई तुळजाभवानीच्या दरबारात एकच प्रार्थना आहे—
“हे देवा, या मैत्रीच्या पवित्र दीपाला कधीही वाऱ्याचा स्पर्श होऊ देऊ नकोस. जे. के. चव्हाण साहेबांना निरोगी, आनंदी आणि दीर्घायुष्य लाभू दे. गिरीषभाऊ आणि चव्हाण साहेब यांचे हे अतूट नाते पुढील अनेक पिढ्यांसाठी प्रेरणेचा दीपस्तंभ ठरू दे.”
कारण इतिहास सत्ताधाऱ्यांची नावे लक्षात ठेवतो, पण समाजाच्या हृदयात स्थान मिळते ते निष्ठावंत, सेवाभावी आणि प्रेमळ माणसांना. पदे संपतात, सत्ता बदलते, काळ पुढे निघून जातो; परंतु मैत्री, विश्वास आणि त्यागाची सुवर्णाक्षरे काळाच्या पटलावर कायमची कोरली जातात.
जे. के. चव्हाण साहेब हे केवळ एक अधिकारी नाहीत, तर मैत्री, निष्ठा आणि माणुसकीचा जिवंत आदर्श आहेत. त्यांच्या जीवनप्रवासाला आणि या अमर मैत्रीला माझा साष्टांग प्रणाम.
– शब्दांकन….
बाबुराव अण्णा घोंगडे
माजी सभापती, पंचायत समिती जामनेर